Hotel przy torach? Najpierw sprawdź hałas i drgania

Na wizualizacji hotel stojący obok dworca może wyglądać jak bardzo dobra lokalizacja: blisko centrum, wygodny dojazd i stały ruch pasażerów. Z punktu widzenia akustyka pojawia się jednak pytanie, którego nie warto odkładać do końca projektu: co będzie słychać i czuć w pokojach podczas przejazdu pociągu?

Przy jednej z inwestycji w Szczecinie prowadziliśmy pomiary dla planowanej zabudowy hotelowej zlokalizowanej bezpośrednio przy infrastrukturze kolejowej. W takich miejscach trzeba sprawdzić dwa osobne zjawiska: hałas docierający do elewacji oraz drgania przenoszone przez torowisko i grunt. Dlatego pomiary hałasu i drgań przy linii kolejowej powinny być zaplanowane jeszcze wtedy, gdy wyniki mogą realnie wpłynąć na projekt.

Hałas i drgania wymagają osobnej oceny

Hałas kolejowy rozchodzi się w powietrzu. Powstaje między innymi podczas toczenia kół po szynach, hamowania, ruszania i przejazdu przez rozjazdy. Do wnętrza budynku dociera przez elewację, dlatego znaczenie mają nie tylko ściany zewnętrzne, lecz także okna, drzwi i nawiewniki. Nawet bardzo dobra przegroda nie zapewni oczekiwanego efektu, jeżeli pozostanie w niej wyraźnie słabszy element.

Drgania biegną inną drogą: przez torowisko, podłoże, fundamenty i konstrukcję budynku. Mogą wpływać na komfort ludzi przebywających w pomieszczeniach, a w uzasadnionych przypadkach wymagają również sprawdzenia oddziaływania na budynek. Mikrofon używany do pomiaru hałasu nie zastąpi czujników drgań. Oba badania mogą odbywać się równocześnie, ale ich wyniki analizuje się oddzielnie.

Czy pomiar zawsze musi trwać całą dobę?

Nie ma jednej odpowiedzi pasującej do każdej inwestycji. Zakres pomiarów dobiera się do celu opracowania, rodzaju linii i rozkładu ruchu. Pełna doba jest szczególnie przydatna tam, gdzie sytuacja w dzień i w nocy wyraźnie się różni albo istotne są przejazdy występujące poza godzinami szczytu. W innym przypadku wystarczające mogą być pomiary reprezentatywnych zdarzeń. Najpierw trzeba poznać lokalizację i odpowiedzieć na pytanie, do czego wyniki będą później wykorzystane.

Podczas pomiarów hałasu rejestrujemy nie tylko uśredniony poziom dźwięku. Znaczenie mogą mieć również maksymalne poziomy pojedynczych przejazdów, ich liczba i rodzaj, widmo częstotliwościowe oraz warunki meteorologiczne. Zakres zależy od konkretnego zadania. Szerzej opisujemy go na stronie dotyczącej pomiarów hałasu komunikacyjnego.

W przypadku drgań dobiera się miejsca mocowania czujników i czas rejestracji tak, aby objąć reprezentatywne przejazdy. Analizowane są między innymi amplituda, częstotliwość oraz czas trwania sygnału. Inaczej interpretuje się wyniki dotyczące odczuwania drgań przez ludzi, a inaczej wyniki służące do oceny ich wpływu na konstrukcję. Więcej informacji znajduje się w opisie badań drgań budynków.

Co wyniki zmieniają w projekcie?

Najgorszym momentem na rozpoznanie problemu akustycznego jest etap, na którym elewacja została już zamówiona, a układ pomieszczeń zatwierdzony. Wtedy nawet stosunkowo prosta zmiana może oznaczać dodatkowe koszty i opóźnienie.

Jeżeli badania zostaną wykonane odpowiednio wcześnie, wyniki mogą posłużyć do:

• określenia wymaganej izolacyjności ścian, okien i nawiewników,
• sprawdzenia, które elewacje są najbardziej narażone na hałas,
• rozplanowania pomieszczeń wymagających ciszy oraz pomieszczeń pomocniczych,
• oceny, czy potrzebne są rozwiązania ograniczające drgania.

Nie chodzi przy tym o dobieranie najdroższych materiałów „na wszelki wypadek”. Pomiary pozwalają uniknąć zarówno zbyt słabych zabezpieczeń, jak i niepotrzebnego przewymiarowania przegród. Inwestor i projektant otrzymują dane odnoszące się do konkretnej lokalizacji, a nie wyłącznie ogólne założenia.

Co sprawdzaliśmy w Szczecinie?

W analizowanej lokalizacji planowany hotel znajdował się w sąsiedztwie torów i infrastruktury dworcowej. Ruch kolejowy zmieniał się w ciągu doby, a pojedyncze przejazdy różniły się poziomem oraz charakterem oddziaływania. Celem pracy było zebranie danych, które można wykorzystać podczas projektowania elewacji i pomieszczeń.

To istotne rozróżnienie. Samo stwierdzenie, że przy torach jest głośno, nie daje projektantowi użytecznej informacji. Potrzebne są wyniki pozwalające określić skalę oddziaływania i dobrać rozwiązania odpowiednie dla konkretnego budynku. Dopiero wtedy analiza staje się narzędziem projektowym, a nie dokumentem wykonanym wyłącznie do archiwum.

Co przesłać do wstępnej oceny?

Żeby wstępnie określić potrzebny zakres badań, nie trzeba mieć kompletnego projektu budowlanego. Na początku zwykle wystarczą:

• dokładna lokalizacja działki lub pinezka na mapie,
• plan zagospodarowania terenu, jeśli jest już dostępny,
• informacja o planowanej funkcji i wysokości budynku,
• orientacyjny etap oraz harmonogram inwestycji.

Na tej podstawie można sprawdzić położenie obiektu względem torów, stacji i rozjazdów oraz ustalić, czy potrzebny będzie pomiar hałasu, badanie drgań czy oba zakresy prowadzone równolegle. Dokładny program badań ustala się później, po zapoznaniu się z lokalizacją i dokumentacją.

Badania najlepiej zlecić przed zamknięciem projektu

W przypadku hotelu, budynku mieszkalnego, szpitala lub biura komfort akustyczny wpływa bezpośrednio na sposób użytkowania obiektu. Problemów z hałasem kolejowym nie rozwiązuje się zasłoną ani grubszą warstwą wykończenia. Podobnie jest z drganiami: jeżeli wymagają ograniczenia, odpowiednie rozwiązania trzeba uwzględnić w konstrukcji.

Dlatego z akustykiem najlepiej skontaktować się przed ostatecznym doborem elewacji, stolarki, nawiewników i układu pomieszczeń. Jeśli planujesz inwestycję w sąsiedztwie torów, prześlij nam lokalizację i podstawowe założenia projektu. Na tej podstawie dobierzemy zakres pomiarów i analiz, który rzeczywiście będzie przydatny projektantom.